XXXI Łódzki Bieg Sylwestrowy – projekt EH-REK promuje ... (21.01.2016)
Podobnie jak w latach ubiegłych projekt EH-REK wziął udział w realizacji Biegu Sylwestrowego, którego był jednym ze współorganizatorów. więcej

Obszar Lasu Łagiewnickiego stanowiący północną granicę miasta Łodzi jest miejscem o szczególnym znaczeniu ze względu na potencjał rekreacyjny oraz bogactwo przyrodnicze regionu. Jednym z głównych walorów tego obszaru są zbiorniki rekreacyjne zlokalizowane w górnej zlewni rzeki Bzury w rejonie Arturówka. Akweny te, podobnie jak większość wód na terenach zurbanizowanych, znajdują się pod znacznym wpływem oddziaływań antropogenicznych, negatywnie wpływających na jakość wody, a tym samym ograniczających użyteczność tego obszaru. Podejmowane w przeszłości próby poprawy jakości tych wód (np. poprzez usuwanie osadów dennych) ze względu na swój ograniczony charakter nie przynosiły trwałej poprawy sytuacji. Dlatego też podjęto próbę wdrożenia kompleksowych rozwiązań rekultywacyjnych, mających na celu poprawę jakości rzeki Bzury i zlokalizowanej na niej kaskady zbiorników w oparciu o systemowe podejście ekohydrologiczne.


Wyzwanie to zostało podjęte w ramach projektu europejskiego LIFE+ pn.: „Ekohydrologiczna rekultywacja zbiorników rekreacyjnych „Arturówek” (Łódź) jako modelowe podejście do rekultywacji zbiorników miejskich (EH-REK)” (LIFE08 ENV/PL/000517), który wdraża kompleksowe działania w oparciu o podejście systemowe wykorzystujące koncepcję ekohydrologii dla rekultywacji jednego z podstawowych terenów rekreacyjnych dla miasta Łodzi. Projekt EH-REK jest realizowany przez pracowników Katedry Ekologii Stosowanej Uniwersytetu Łódzkiego, we współpracy z Łódzką Spółką Infrastrukturalną oraz Miastem Łódź reprezentowanym przez Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji. Projekt jest finansowany przez Komisję Europejską, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz stanowi wkład własny beneficjentów projektu współfinansowany przez Wojewódzki Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi.


Działania podjęte w ramach projektu EH-REK służą poprawie atrakcyjności obszaru Arturówka. Zbiorniki Arturówek są ważnym miejscem rekreacji, a dla mniej zamożnych mieszkańców miasta i okolic także jednym z głównych miejsc wypoczynku w okresie wakacji. Niezwykle istotne w tym kontekście staje się utrzymanie wysokiego stanu jakości wód wymaganych Dyrektywą Europejską 2006/7/WE dotyczącą zarządzania jakością wody w kąpieliskach.

Innowacyjność projektu
Nowatorstwo rozwiązań proponowanych w ramach projektu EH-REK wiąże się głównie z zastosowaniem biotechnologii ekohydrologicznych stanowiących efekt integracji rozwiązań hydrotechnicznych z procesami biologicznymi. Tego typu rozwiązania charakteryzują się niskim współczynnikiem koszty-efektywność. Zgodnie z koncepcją ekohydrologii, właściwe wykorzystanie infrastruktury technicznej pozwalające na regulację parametrów hydrologicznych w środowisku z uwzględnieniem wzajemnych powiązań i zależności między procesami hydrologicznymi i biologicznymi, znacząco zwiększają szanse powodzenia działań rekultywacyjnych. Tego typu podejście nie jest powszechnie stosowane w obszarach zurbanizowanych, gdzie tradycyjnie korzysta się jedynie z rozwiązań inżynierskich, w których możliwości sterowania cyklami naturalnymi są silnie ograniczone z uwagi na znaczny stopień presji antropogenicznej. W projekcie EH-REK zastosowanie biotechnologii ekohydrologicznych przejawia się nie tylko w aspekcie fizykochemicznej poprawy stanu środowiska, ale przekłada się także na poziom ekosystemowy obejmujący przywrócenie pierwotnego cyklu hydrologicznego, cykli obiegu substancji biogenicznych, zwiększenie bioróżnorodności, a przede wszystkim podniesienie zdolności tak zarządzanego środowiska do absorbowania stresu antropogenicznego.


Kolejnym innowacyjnym aspektem jest zastosowanie podejścia systemowego, mającego na celu opracowanie kompleksowych rozwiązań problemów obszaru objętego projektem, nawiązujących nie tylko do aspektów środowiskowych ale również społecznych i ekonomicznych. Kreowanie obszarów przyrodniczych oferujących wysoką jakość środowiska i bezpieczeństwo ekologiczne dla mieszkańców jest podstawą dla stworzenia atrakcyjnej przestrzeni miejskiej. Ta z kolei przekłada się na zdrowie, zadowolenie i konkurencyjność społeczeństw oraz możliwości rozwoju osobistego i społecznego. Osiągnięcie powyższych zamierzeń wymaga podejścia transdyscyplinarnego, czyli wykorzystującego wiedzę i współpracę naukowców różnych dziedzin, a także decydentów i praktyków, których działania ukierunkowane są na wspólny, wyższy, akceptowalny i pożądany społecznie cel.


Cele przedsięwzięcia:
Celem proponowanego projektu jest podjęcie kompleksowych działań w oparciu o podejście systemowe wykorzystujące koncepcję ekohydrologii dla rekultywacji zbiorników w Arturówku, służącym jako jeden z podstawowych terenów rekreacyjnych dla miasta Łodzi. Projekt proponuje innowacyjne podejście w zakresie:

  1. skonsolidowania wiedzy dotyczącej funkcjonowania wodnych ekosystemów miejskich,
  2. metod planowania i podejmowania decyzji w zarządzaniu ekosystemami wodnymi na terenach miejskich,
  3. opracowanych i zastosowanych technologii ekohydrologicznych i ich synergii dla osiągnięcia celów wyznaczonych przez dyrektywy europejskie (Dyrektywa 2006/7/WE dotycząca zarządzania jakością wody w kąpieliskach, Ramowa Dyrektywa Wodna 2000/60/WE) oraz
  4. systemu szkoleń, rozpowszechnienia wiedzy i współpracy w oparciu o współdziałanie w ramach platformy interesariuszy.


Etapy realizacji projektu:
Poniższy schemat przedstawia czasowe i merytoryczne zaawansowanie projektu z wyszczególnieniem najważniejszych jego etapów:

Cele szczegółowe projektu:  

  1.  Analiza zagrożeń i szans jest jednym z narzędzi służących zbieraniu informacji i budowaniu bazy danych o terenie i zachodzących na nim procesach przyrodniczych i społecznych oraz towarzyszących im aspektach prawnych.
  2.  Koncepcja i projekt techniczny stanowi opracowanie szczegółowego programu działań dla rekultywacji zbiorników rekreacyjnych w Arturówku (Łódź) opiera się na podejściu systemowym: a) wykorzystującym analizę zagrożeń i szans zlewni zbiornika; b) harmonizującym biotechnologie ekologiczne z innowacjami technologicznymi oraz c) wykorzystującym zasady ekohydrologii jako nauki transdyscyplinarnej.
  3. Realizacja inwestycji polega na wdrożeniu opracowanego programu działań i realizacji zaplanowanych w nim inwestycji; opracowany program działań pozwoli na identyfikację przedsięwzięć i inwestycji, które przy określonych uwarunkowaniach realizacji projektu pozwolą na osiągnięcie zaplanowanych rezultatów przy zachowaniu niskiego współczynnika koszty/efektywność.
  4. Optymalizacja rozwiązań systemowych polega na ocenie osiągniętych rezultatów związanych z poprawą jakości wody i na testowaniu skuteczności zastosowanych rozwiązań; stworzony system modelowy (demonstracyjny) – obejmujący wykonane inwestycje, modele matematyczne, monitoring on-line - stanie się podstawą adaptacji zaproponowanych rozwiązań dla planowania wdrożeń na innych zbiornikach miejskich; uzyskane wyniki posłużą opracowaniu ramowej strategii rekultywacji dla innych zbiorników i rzek Łódzkich (np. Stawy Jana, Stawy Stefańskiego).
  5. System szkoleń posłuży rozpowszechnieniu wiedzy na temat innowacyjnego podejście do problemu i zarządzania zasobami wodnymi na terenach miejskich i realizowany będzie na poziomie miasta – dla łódzkiej platformy interesariuszy sektora wodnego (grupa „Learning Alliance” utworzona w wyniku projektu europejskiego SWITCH), na poziomie krajowym – dla pracowników WIOS, RZGW, administracji miast oraz na poziomie międzynarodowym – w szkoleniach prowadzonych przez Uniwersytet Łódzki i inne jednostki naukowo-badawcze, między innymi dla stażystów z UNESCO IHP, stażystów międzynarodowych, uczestników kursów ekohydrologii; działania edukacyjne obejmą również społeczeństwo (poziomy nauczania od szkół podstawowych do uczelni wyższych) oraz działania podnoszące świadomość ekologiczną (min. publikacja broszur, informacje w mediach); utworzenie systemu modelowego będzie obejmowało także opracowanie programu i materiałów szkoleniowych dla poszczególnych grup docelowych.
X

Szanowni Państwo, z wielka przyjemności informujemy, iż dobiegły końca działania związane z realizacją projektu EH-REK „Ekohydrologiczna rekultywacja zbiorników rekreacyjnych Arturówek (Łódź) jako modelowe podejście do rekultywacji zbiorników miejskich” LIFE08 ENV/PL/000517.

Dziękując za pomoc i wsparcie w realizacji projektu zapraszamy serdecznie do zapoznania się z wynikami projektu w Raporcie Laika oraz przygotowaną Instrukcją dla Użytkowników zrealizowanych w ramach projektu inwestycji i Planem działań po zakończeniu projektu.

Zespół projektowy